Praca z tekstem

            Źródłem wiedzy ucznia jest nie tylko obserwacja i żywe słowo nauczy­ciela, lecz także słowo drukowane (podręczniki, lektury, czasopisma). Dzięki czytaniu uczeń ma możliwość utrwalenia i pogłębienia zdobytej wiedzy (poznanie – utrwalenie – rozszerzenie). Metoda pracy z tekstem wdraża uczniów do samo­kształcenia, zmierza do tego, aby uczeń wiedział, jak sam ma się uczyć. Ko­nieczną umiejętnością uczniów (warunkiem wstępnym tej metody) jest płynne czytanie ze zrozumieniem (dzieci starsze, młodzież)! Praca z  tekstem może być metodą zasadniczą albo tylko częścią danej katechezy.

 

Wykorzystanie tekstu:

§         w ramach katechezy,

§         w zadaniach domowych.

Praca z tekstem w katechezie:

    • w całej grupie,
    • w małych grupach (albo parami),
    • praca samodzielna, indywidualna.

 

            Tekst (Pismo święte, katechizm, formuły wiary, świadectwa, dokumenty Kościoła, podręcznik lub inny, celowo wybrany – z książek, czasopism, Inter­netu) winien być udostępniony każdemu (odpowiednia ilość dla wszystkich!). Przy okazji zaleca się zaznajamianie uczniów ze sposobami posługiwania się kartami bi­bliotecznymi oraz różnego rodzaju materiałami pomocniczymi (słow­nikami, encyklopediami, rocznikami statystycznymi).

            Umiejętne korzystanie z tekstu bywa niekiedy ważniejszą sprawą niż opa­no­wanie danego fragmentu materiału: Oprócz zdobywania wiadomości praca z tekstem służy celom wychowawczym. Wyrabia u uczniów samodziel­ność intelektualną, podatność na racje merytoryczne, racjonalny krytycyzm, wycho­wuje również do korzystania z czasopism i książek religijnych.

 

Bezpośrednie uczenie się z podręcznika

            Na ogół czyta się poszczególne fragmenty i powtarza. „Jest to sposób pracy dobry i słuszny, ale najbardziej nudny” (R. Lis). W celu lepszego zapa­miętania zadaje się pytania („co przekazuje autor w tym tekście?”, „w jaki spo­sób to przekazuje?”, „jakie są jego intencje?”, „czego nie zrozumiałem?”, „co no­we­go odkryłem dla siebie?”, „jakie wnioski wypływają dla życia?”, „na jakie trudności natrafiam w przyjęciu tej treści?”). Następuje prezentacja odpo­wiedzi (indywidualnie lub grupami) i ewentualne rozwiązanie problemu. Każda odpo­wiedź musi być przyjęta z szacunkiem. Duże znaczenie ma wyrażenie uznania i  zachęta do dalszej pracy. Nagana wywołuje często niechęć, a nawet wrogość w stosunku do przedmiotu i nauczyciela.

            Po pierwszym czytaniu uczeń powinien przeanalizować tekst w myśli, wyja­śnić niezrozumiałe zdania i wyrazy, posługując się słownikiem czy ency­klopedią, odtworzyć treść własnymi słowami. Ważne jest przyzwyczajenie uczniów do wyodrębniania informacji najważniejszych.

            Po drugim czytaniu uczeń powinien uchwycić tę treść, która stanowi odpo­wiedź na postawione pytania lub służy rozwiązaniu otrzymanego zadania.

 

Sporządzanie notatek

            Jest sposobem lepszego przyswajania tekstu. Przy kolejnym czytaniu tek­stu uczeń powinien zredagować pisemnie swą wypowiedź w postaci:

  • konspektu (streszczenie z najważniejszymi wiadomościami, nazwami, datami);
  • planu (wyodrębnienie logicznie uzasadnionych części i nazwanie ich).

 

Posługiwanie się lekturą uzupełniającą

            Sięgnięcie po lekturę uzupełniającą wymaga od uczniów większej samo­dziel­ności i krytycyzmu – chodzi o wyrobienie polemiczne (umiejętność do­strzegania problemów, wyodrębniania stanowisk wobec danego problemu, do­boru argumentów). Ważna jest także umiejętność celowego wyboru książki oraz takie stadia lektury, jak:

  • wstępna orientacja (analiza tytułu i spisu rzeczy),
  • pobieżne przeglądanie,
  • lektura pogłębiona.

            Zestawienie danych z różnych źródeł jest wartościowsze od wydobywa­nia informacji tylko z podręcznika.