ORGANIZACJA KATECHEZY

 

Organizację posługi katechetycznej Kościoła regulują następujące dokumenty: Dyrektorium ogólne o katechizacji oraz Dyrektorium katechetyczne Kościoła katolickiego w Polsce. Zgodnie z DOK, organizacja katechezy w Kościele obejmuje trzy płaszczyzny współpracy i odpowiedzialności:

1. Kościoła powszechnego, reprezentowanego przez Stolicę Apostolską;

2. Kościoła narodowego, reprezentowanego przez Konferencje Episkopatu;

3. Kościoła lokalnego, reprezentowanego przez biskupa diecezjalnego.

W sprawowaniu pieczy i kierowaniu posługą katechetyczną w Kościele powszechnym papież posługuje się Kongregacją ds. Duchowieństwa. Do zadań kongregacji należą m.in.: 1) troska o formacje religijną wiernych każdego wieku i stanu; 2) opracowywanie i ogłaszanie odpowiednich norm regulujących odpowiedni sposób nauczania; 3) czuwanie nad poprawnością formacji katechetów; 4) udzielanie potrzebnej aprobaty Stolicy Apostolskiej dla katechizmów i pism dotyczących nauczania katechetycznego.

Konferencja Episkopatu, powołując Komisję Wychowania Katolickiego, wpływa na kierunek rozwoju katechezy na płaszczyźnie Kościoła narodowego. Komisja ma do spełnienia dwa zadania: 1) organizuje współpracę na płaszczyźnie narodowej, jak sympozja i kongresy, podejmuje współpracę z mediami i wspomaga w działaniach przekraczających możliwości poszczególnych diecezji; 2) rozpowszechnia informacje i programy katechetyczne, koordynuje działania o charakterze narodowym wspomagając szczególnie słabsze diecezje.

Biskup diecezjalny w realizacji swego pasterskiego posługiwania na polu katechetycznym ma do dyspozycji Referat (Wydział) Katechetyczny, który jest narzędziem do kierowania całą działalnością katechetyczną. Do najważniejszych zadań Referatu Katechetycznego należą: 1) analiza sytuacji odnośnie wychowania wiary i precyzowanie realnych potrzeb diecezji w stosunku do praktyki katechetycznej; 2) opracowanie programu działania dla wskazania celów, zaproponowania kierunków i konkretnych działań katechetycznych; 3) pomoc i formacja katechetów; 4) opracowanie a przynajmniej wskazanie parafiom i katechetom pomocy w postaci katechizmów, programów, podręczników itp.; 5) rozwijanie i wspieranie „podstawowych komórek” działalności katechetycznej, jakimi są instytucje katechezy parafialnej, katechumenat chrzcielny itp.; 6) troska o przygotowanie nowych kadr katechetycznych na wszystkich poziomach; 7) współpraca z referatem liturgicznym dla uwzględnienia elementów liturgii w katechezie, szczególnie w katechezie mistagogicznej.

DOK zaleca, by dla wypełnienia wymienionych zadań powołać zespół ludzi posiadających odpowiednie kompetencje, aby sprostać różnorodności problemów, nad którymi trzeba się zastanowić i zaproponować rozwiązania. Każda diecezja musi posiadać własny Referat Katechetyczny.

PDK wprowadza konieczne uszczegółowienia odpowiadające sytuacji i organizacji katechezy w Polsce. Najwyższym organem decyzyjnym w skali narodowej jest powołana przez Konferencję Episkopatu Polski Komisja Wychowania Katolickiego. Komisja wypełnia powierzone sobie zadania w oparciu o nadany jej przez Konferencję Episkopatu statut. Zgodnie z nim, do jej zadań należą: 1) zapewnienie związku między programami i działaniami katechetycznymi poszczególnych diecezji i ośrodków akademickich oraz podejmowanie inicjatyw służących rozwojowi i doskonaleniu katechezy; 2) integracja działań katechetycznych z innymi działaniami duszpasterskimi podejmowanymi na szczeblu ogólnopolskim; 3) troska o zapewnienie zgodności katechezy z wytycznymi Stolicy Apostolskiej; 4) zatwierdzanie programów i podręczników do katechezy szkolnej i przedkładanie ich władzom oświatowym.

Merytoryczną pomocą w działaniu Komisji Wychowania Katolickiego służy Krajowe Centrum Katechetyczne, które w założeniu spełniać ma następujące zadania: 1) służba w zaspokajaniu potrzeb poszczególnych diecezji; 2) wydawanie publikacji i pomocy o charakterze ogólnopolskim; 3) współpraca z ośrodkami uniwersyteckimi w celu inspirowania badań naukowych odnoszących się do katechezy; 4) pomoc w organizowaniu spotkań o charakterze naukowym; 5) współpraca z Biurem Prasowym Episkopatu w zakresie tematyki dotyczącej katechezy i wychowania; 6) informowanie i programach, podręcznikach i materiałach dydaktycznych; 7) obsługa procesu zatwierdzania programów nauczania i podręczników do nauki religii na szczeblu ogólnopolskim i diecezjalnym; 8) prowadzenie rejestru programów nauczania, podręczników do nauki religii na szczeblu ogólnopolskim i diecezjalnym; 9) wypełnianie zadań powierzonych przez przewodniczącego Komisji Wychowania Katolickiego.

Diecezjalny Referat Katechetyczny działa zgodnie ze statutem nadanym przez biskupa diecezjalnego. Do jego zadań należy przede wszystkim: 1) nadzór merytoryczny i metodyczny nad katechetami; 2) sprawy personalne i organizacyjne dotyczące katechezy zarówno w szkole, jak i  w parafii; 3) koordynacja szkolnego nauczania religii z katechezą sakramentalną w parafiach; 4) nadzór nad realizacją w parafiach planu katechetycznego diecezji, uwzględniającego również katechezę dorosłych; 5) nadzór nad organizacją rekolekcji dla dzieci i młodzieży; 6) inspirowanie działań duszpastersko-katechetycznych w diecezji; 7) organizacja kształcenia i dokształcania katechetów; 8) wykonywanie innych zadań zleconych przez biskupa diecezjalnego.

Organem doradczym dla biskupa diecezjalnego w zakresie posługi katechetycznej jest Diecezjalna Rada Katechetyczna. Funkcjonuje ona w oparciu o regulamin nadany przez biskupa diecezjalnego. Do jej głównych zadań należy: 1) przygotowywanie i opiniowanie programów katechetycznych; 2) koordynacja formacji katechetów; 3) współpraca z odpowiedzialnymi za katechetyczne kształcenie kapłanów; 4) wspieranie inicjatyw katechetycznych w diecezji; 5) wypełnianie zadań nałożonych przez ustawy diecezjalne; 6) wykonywanie innych zadań zleconych przez biskupa diecezjalnego.

W skład Diecezjalnej Rady Katechetycznej wchodzi z urzędu dyrektor Referatu Katechetycznego diecezji oraz inne osoby mianowane przez biskupa diecezjalnego spośród kapłanów, osób zakonnych i katechetów świeckich. Kadencja Diecezjalnej Rady Katechetycznej trwa 5 lat.

Diecezjalna Rada Katechetyczna może, zgodnie z przepisami prawa partykularnego, stanowić komisję Diecezjalnej Rady Duszpasterskiej, bądź być jej częścią.

Przedstawiony opis organizacji katechezy w Kościele uwzględnia struktury przewidziane przez dokumenty Kościoła powszechnego i Kościoła w Polsce. Niektóre zalecenia opublikowanego niedawno polskiego Dyrektorium katechetycznego znajdują się dopiero w trakcie procesu wprowadzania w praktykę życia kościelnego.

 

ks. Krzysztof Matysek