DYDAKTYKA ogóLNA



    

 

Podstawowe cechy szkół dydaktycznych (wg Cz. Kupisiewicza)

 

Johann Friedrich Herbart (1776-1841)

 

John Dewey (1859-1952)

 

 

szkoła tradycyjna (nauczyciel!)

 

szkoła progresywna (uczeń!)

 

– podział treści nauczania na przedmioty

– podział treści nauczania na interdyscyplinarne bloki

 

– przekaz wiedzy przez nauczyciela

– samodzielne zdobywanie wiedzy przez uczniów, nauczyciel-obserwator

 

– uczniowie są na ogół pasywni

– uczniowie są aktywni

 

– uczniowie nie decydują o doborze treści nauczania

– uczniowie mają pewien wpływ na dobór treści nauczania

 

– dominuje pamięciowe uczenie się

– dominuje uczenie się oparte na rozwiązywaniu problemów

 

– zachętą do nauki mają być motywy zewnętrzne, głównie oceny

– zachętą do nauki mają być motywy wewnętrzne, w tym potrzeby i zainteresowania poznawcze

 

– częsta kontrola wyników nauczania

– niezbyt częsta kontrola wyników nauczania, nacisk na samokontrolę

 

– współzawodnictwo

– współpraca

 

– szkoła jest jedynym terenem uczenia się, poza nią wykonywane są tylko prace domowe

– szkoła jest głównym, ale nie jedynym miejscem uczenia się

 

– słaby nacisk na samorzutną twórczość uczniów

– silny nacisk na samorzutną twórczość uczniów

 



 

Tok podający

 

 

Tok problemowy

Ogniwa procesu nauczania‑uczenia się w podającym toku pracy dydaktycznej:

 

– przygotowanie do pracy – wytworzenie u uczniów pozytywnej motywacji do uczenia się, uświadomienie celów i planu lekcji,

 

– podanie nowego materiału – przez słowo (mówione lub pisane) uczniowie zaznajamiają się z nowymi wiadomościami,

 


– synteza – wyeksponowanych w materiale idei przewodnich, podstawowych faktów, zasadniczych tez itp. w celu ich uporządkowania i utrwalenia, tworzenie „konstrukcji nośnej” dla treści szczegółowych, nie chodzi o przekazanie jak najwięcej szczegółów, ale o zapewnienie gruntownej znajomości wiadomości podstawowych,

 

– kontrola wiadomości, nauczyciel posługując się różnymi formami sprawdzania winien znaleźć braki w wiedzy i umiejętnościach ucznia, a następnie luki te uzupełnić.

 

Ogniwa procesu nauczania‑uczenia się w poszukującym (odkrywczym, badawczym) toku pracy dydaktycznej:

 

– uświadomienie przez uczniów trudności teoretycznej lub praktycznej (pomoc nauczyciela),

 
– słowne określenie trudności – zebranie i uporządkowanie danych i niewiadomych związanych z problemem, zgromadzenie materiałów przydatnych przy jego rozwiązywaniu (pomoc nauczyciela),


– formułowanie i uzasadnienie hipotez prowadzących do rozwiązania spornej kwestii, odrzucenie słabo uzasadnionych, mało prawdopodobnych (pomoc nauczyciela),

 





– weryfikacja empiryczna hipotez (albo hipotez) w sposób empiryczny lub przez analizę odpowiednich materiałów, np. źródeł historycznych, słowników itp. (praca samodzielna uczniów),

 

– włączenie do systemu wiedzy, ich utrwalenie i zastosowanie (pomoc nauczyciela).

 

 

Zalety: szybkie i bezpośrednie przekazanie gotowej wiedzy.

 

 

Zalety: aktywność uczniów, samodzielność, trwałość i operatywność wiedzy.

 

Wady: niski stopień aktywności uczniów, niebezpieczeństwo zbytniej aktywności werbalnej nauczyciela

 

 

Wady: duża czasochłonność.

 



PROCES NAUCZANIA – UCZENIA SIĘ

                                  

 

Czynności nauczyciela

 

Czynności ucznia

uświadamianie celów i zadań, stawianie problemów

powstanie pozytywnej motywacji, zaaprobowanie celów

zaznajomienie z nowymi treściami (faktami)

poznawanie tych treści (słuchanie, obserwacja)

kierowanie procesami nabywania pojęć

opanowanie tych pojęć i sądów ogólnych, rozwiązywanie problemów

kierowanie procesem systematyzowania i poznawania prawidłowości

poznawanie prawidłowości, usystematyzowanie treści

kierowanie procesem przechodzenia od teorii do praktyki

kształtowanie w sobie umiejętności i postaw

organizowanie zajęć praktyczno-wytwórczych

działania praktyczne służące wytwarzaniu przedmiotów i zmian w otoczeniu

sprawdzenie i ocena osiągnięć

samokontrola i ocena